Ferhat Tunç
Bazı fotoğraflar vardır; yalnızca bir anı dondurmaz, bir dönemin vicdanını da kayda geçirir.
Fotoğrafa iyi bakın.
Yüzlerde bir coşku, ellerde alkış, havaya kalkmış o tanıdık kollar… Bir grup insan, aynı anda, aynı heyecanla bir kötülüğün etrafında birleşiyor.
İlk bakışta sıradan bir eğlence gecesinden kalma bir magazin fotoğrafı gibi görünüyor. Oysa bu kare, Türkiye’nin yakın tarihindeki en karanlık sanatçı linçlerinden birinin hafızaya kazınmış görüntülerinden biri.
Tarih: 1999.
Mekân: Magazin Gazetecileri Derneği’nin ödül töreni.
Hedef: Ahmet Kaya.
Ahmet Kaya, ödülünü aldıktan sonra yeni albümünde Kürtçe bir şarkıya yer vereceğini ve bu şarkıya klip çekeceğini açıklamıştı. Ardından salonda yükselen tepki, kısa sürede bir linç atmosferine dönüşüyor.
Hakaretler, yuhalamalar, fırlatılan çatal ve bıçaklar… Bir sanatçı, yaptığı müziğin ve söylediği sözlerin bedelini kalabalığın önünde ödemeye zorlanıyordu.
Sonra sahneye Serdar Ortaç çıkıyor. Onuncu Yıl Marşı’yla başlayan gösteri, giderek toplu bir gövde gösterisine dönüşüyor. O gece, marşların ve şarkıların Ahmet Kaya’ya yönelik protestonun bir parçası hâline getirildiğine ülke olarak tanık olduk.
Ve o kalabalığın içinde Mahsun Kırmızıgül de vardı.
Bugünlerde parlatılıp sosyal medyada sıkça karşımıza çıkıyor. Magazin dünyasında gündemde kalmayı, görünürlüğünü sürekli taze tutmayı iyi başarıyor.
Ancak ne kadar yeni görüntü üretirse üretsin, ne kadar yeni projeyle gündeme gelirse gelsin, geçmişteki o görüntülerin utancını örtemez.
Çünkü mesele yalnızca bir fotoğraf değildir.
Mesele, bir sanatçı linç edilirken hangi tarafta durduğunuzdur. Bir insan, kimliği ve anadili üzerinden hedef hâline getirilirken sizin ne yaptığınızdır.
Kalabalığın öfkesi karşısında susmanız mı, ona katılmanız mı, yoksa haksızlığa uğrayanın yanında durmanız mı?
O gece birçok insan için bir sınavdı. Kimi bu sınavı kaybetti. Kimi yıllar sonra hatasını kabul etti, özür diledi, pişmanlığını dile getirdi. Serdar Ortaç da geçmişteki tavrına ilişkin pişmanlığını açıklayan isimlerden biri oldu.
Peki Mahsun Kırmızıgül?
Aradan bunca yıl geçmesine rağmen kamuoyunun önünde beklenen şey, geçmişteki tutumuyla açıkça yüzleşmesi. Bir özür, samimi bir pişmanlık, hiç değilse o gece yaşananların yanlışlığını açıkça kabul eden bir açıklama…
Çünkü insan geçmişini değiştiremez ama geçmişiyle hesaplaşabilir.
Bugün toplumsal hassasiyetlerden, kardeşlikten, barıştan, farklılıkların bir arada yaşamasından söz etmek elbette mümkün. Hatta değerlidir. Fakat bu sözlerin inandırıcılığı, geçmişte yaşanan haksızlıklarla kurulan ilişkiye de bağlıdır.
Ahmet Kaya’nın maruz kaldığı muamele, bir magazin gecesinin tatsız hatırası olarak geçiştirilemez. O gece, bu ülkenin bir sanatçısına, kimliği ve dili üzerinden nasıl düşmanlık üretilebildiğinin ibretlik örneklerinden biridir.
Mahsun Kırmızıgül’ün bugün geldiği nokta, yaptığı işler veya kazandığı başarılar bu tarihsel fotoğrafın anlamını değiştirmiyor.
İnsan bazen söylediği şarkılarla, bazen yaptığı filmlerle, bazen de bir gecede tuttuğu alkışla hatırlanır.
Mahsun Kırmızıgül için o gecenin fotoğrafı, ne yazık ki, hâlâ orada duruyor.
Ve bazı utançlar vardır; üzerinden yıllar geçmesi onları hafifletmez. Yalnızca hafızada daha derin bir yere yerleştirir.
O gece alkışlanan şeyin sesi çoktan kesildi. Ama o alkışın utancı hâlâ sürüyor.
