Uyuşturucuyla mücadelede yalnızca uyuşturucu satıcılarını yakalamak ve operasyon yapmak yeterli değildir. Asıl başarı; insanların uyuşturucuyla hiç tanışmamasını sağlamak, bağımlılığı erken fark etmek, bağımlı bireyi tedaviye ulaştırmak ve toplumu bilinçlendirmekten geçmektedir.
Bu nedenle çözüm; güvenlik politikalarıyla birlikte eğitim, sağlık, aile, sosyal hizmet, yerel yönetim ve sivil toplum politikalarının ortak hareket etmesini gerektirmektedir.
1. Uyuşturucuyla mücadelede önleyici politikalar güçlendirilmelidir.
Çocuklar ve gençler uyuşturucuyla karşılaşmadan önce bilinçlendirilmelidir.
2. Okullarda sürekli bağımlılık eğitimi verilmelidir.
Yılda bir kez yapılan seminerler yerine, yaş gruplarına uygun ve düzenli eğitim programları uygulanmalıdır.
3. Ailelere yönelik bilinçlendirme programları artırılmalıdır.
Anne ve babalara, çocuklarındaki davranış değişikliklerini nasıl fark edecekleri ve gerektiğinde nereye başvuracakları anlatılmalıdır.
4. Çocuklarla aileleri arasındaki iletişim güçlendirilmelidir.
Çocukların sorunlarını korkmadan anlatabilecekleri güvenli bir aile ortamı oluşturulmalıdır.
5. Öğretmenler bağımlılık konusunda eğitilmelidir.
Öğretmenler teşhis koymak için değil, riskli durumları erken fark edip doğru uzmanlara yönlendirebilmek için desteklenmelidir.
6. Gençlerin spor ve sanat faaliyetlerine erişimi artırılmalıdır.
Spor salonları, gençlik merkezleri, kütüphaneler, sanat ve kültür merkezleri daha ulaşılabilir hâle getirilmelidir.
7. Meslek edindirme projeleri yaygınlaştırılmalıdır.
Özellikle sosyal ve ekonomik açıdan risk altında bulunan gençlerin geleceğe ilişkin umutlarını güçlendirecek mesleki eğitimler artırılmalıdır.
8. Dijital ortamlar daha etkin takip edilmelidir.
Uyuşturucu satışını, kullanımını veya özendirilmesini teşvik eden içeriklere karşı ilgili kurumların dijital mücadele kapasitesi güçlendirilmelidir.
9. Gençlere “hayır diyebilme” becerisi kazandırılmalıdır.
Akran baskısına karşı koyabilmek, bağımlılıktan korunmanın önemli unsurlarından biridir.
10. Bağımlılık tedavisine erişim kolaylaştırılmalıdır.
Yardım almak isteyen birey, bürokratik ve sosyal engellerle karşılaşmadan uzman desteğine ulaşabilmelidir.
11. Bağımlı bireyler damgalanmamalıdır.
Bağımlılık yaşayan kişiyi toplumdan dışlamak yerine, tedaviye ve sosyal hayata yeniden kazandırmaya yönelik politikalar uygulanmalıdır.
12. Tedavi sonrası sosyal destek güçlendirilmelidir.
Tedavinin ardından kişinin yeniden uyuşturucuya dönmesini önlemek için psikolojik, sosyal ve mesleki destek devam etmelidir.
13. Aile destek merkezleri yaygınlaştırılmalıdır.
Ailelerin danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine kolayca ulaşabileceği merkezlerin sayısı artırılmalıdır.
14. Belediyeler daha aktif rol üstlenmelidir.
Yerel yönetimler; gençlere yönelik spor, kültür, eğitim ve sosyal projeleri uyuşturucuyla mücadele politikasının bir parçası hâline getirmelidir.
15. Sivil toplum kuruluşlarıyla kamu kurumları ortak projeler üretmelidir.
Uyuşturucuyla mücadele tek bir kurumun sorumluluğu olmaktan çıkarılmalı; kamu, yerel yönetimler ve sivil toplum birlikte çalışmalıdır.
16. Uyuşturucu ticaretine yönelik mücadele kararlılıkla sürdürülmelidir.
Özellikle çocukları ve gençleri hedef alan uyuşturucu ticaretine karşı güvenlik ve adli mekanizmaların etkinliği artırılmalıdır.
17. Mahalle bazlı risk haritaları oluşturulmalıdır.
Uyuşturucu kullanımı ve satışına ilişkin risklerin yoğunlaştığı bölgeler belirlenerek sosyal politikalar ve güvenlik politikaları bu bölgelerde yoğunlaştırılmalıdır.
18. Medyanın sorumluluğu artırılmalıdır.
Uyuşturucu haberleri hazırlanırken özendirici görüntülerden kaçınılmalı; haberlerin yanında çözüm, tedavi ve bilinçlendirme bilgilerine de yer verilmelidir.
19. Çocukların ve gençlerin mahremiyeti korunmalıdır.
Bağımlılık veya uyuşturucu olaylarına ilişkin haberlerde çocukların kimlikleri ve kişisel bilgileri korunmalıdır.
20. Akran destek programları geliştirilmelidir.
Gençlerin birbirlerine olumlu örnek olabileceği spor, eğitim, sanat ve sosyal sorumluluk projeleri desteklenmelidir.
21. Aile hekimlerinin ve sağlık çalışanlarının farkındalığı artırılmalıdır.
Riskli durumların erken fark edilmesi ve bireyin uygun uzmanlara yönlendirilmesi konusunda sağlık çalışanlarına gerekli eğitimler verilmelidir.
22. Uyuşturucuyla mücadelede veri ve bilim esas alınmalıdır.
Politikalar yalnızca günlük olaylara göre değil, bilimsel araştırmalar ve güvenilir veriler ışığında oluşturulmalıdır.
23. Eski bağımlıların topluma yeniden kazandırılması desteklenmelidir.
Tedavisini tamamlayan kişilerin eğitim ve istihdam olanaklarına ulaşması kolaylaştırılmalıdır.
24. Gençlere umut verecek sosyal politikalar geliştirilmelidir.
Bir gencin geleceğe dair umudu ne kadar güçlüyse onu riskli davranışlardan uzak tutmak da o kadar mümkün hâle gelir.
25. Uyuşturucuyla mücadele ulusal bir toplumsal seferberliğe dönüştürülmelidir.
Aileden okula, sağlık kuruluşlarından güvenlik güçlerine, belediyelerden sivil toplum kuruluşlarına ve medyaya kadar herkes üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmelidir.
SON SÖZ: EN GÜÇLÜ MÜCADELE, BAŞLAMADAN ÖNCEKİ MÜCADELEDİR
Uyuşturucuyla mücadelede başarıyı yalnızca kaç kişinin yakalandığıyla ölçmemeliyiz.
Asıl soru şudur:
Kaç çocuğumuzu uyuşturucudan uzak tutabildik?
Kaç gencimize umut verebildik?
Kaç aileyi bilinçlendirebildik?
Kaç bağımlıyı yeniden hayata kazandırabildik?
Çünkü uyuşturucuyla mücadelede en büyük başarı, bir çocuğun hayatının kararmasını beklemeden onun önüne eğitim, sevgi, spor, sanat, aile, fırsat ve umut koyabilmektir.
Uyuşturucuyla savaş yalnızca sokakta değil; evde, okulda, mahallede, internette ve toplumun vicdanında kazanılır.
Okuyucuya iki soru
- Sizce Türkiye’de uyuşturucuyla mücadelede en fazla hangi alana yatırım yapılmalı: eğitim, aile, sağlık, güvenlik veya sosyal destek?
- Çevrenizde uyuşturucudan uzak durmaları için gençlere ve çocuklara yönelik hangi çalışmaların yapılmasını isterdiniz?
Araştırmacı Gazeteci – Mehmet Leblebici
