Köleci Devlet, Nemrut ve Abraham: Bir Kopuşun Başlangıcı
Bir önceki hikâyemizde bir devletten bahsetmiştik. O devletin adına köleci devlet adını koymuştuk. Bu devletin başında zalim krallardan bahsetmiştik. Firavunlar, Nemrutlar, Sargonlar gibi ve bunlar dışında onlarca zalim krallardan söz edilir. Bu krallar kendilerine hem kral hem de tanrı vasfı takmışlardı. İnsanlar bu kralların kulları kabul edilirdi. Kul her emre itiraz etmeden kabul eden kişi demektir. Her ne kadar şimdi Allah’a kulluk olarak bilinse de kul güce tabi olana, gücün emrinden çıkmayana denir. “Kulun kölen olayım” deyimi o dönemden kalmadır.
Kölelik Düzeni ve Karşıtının Olgunlaşması
Kölelik dönemi bin yıllar sürdü. Her sistem karşıtını kendi içinde barındırır. Kölelik sistemi de karşıtını kendi içinde büyütüyordu. Karşıtın olgunlaşması bin yıllar sürdü. Bölgemizde bir insanın adı ile anılan bir devir doğdu.
Hemen, Pirin’in yanı başında, Pirin’de kölelik devam ederken, Urfa’da Nemrutların hüküm sürdüğü topraklarda, Nemrut’a en yakın aile efradından biri o zalim Nemrut’a kafa tuttu.
Putların Kırılması: İlk Açık İsyan
O zamanlar şimdiki gibi tek tanrı yoktu. Her olayın bir tanrısı vardı. Her tanrı bir put ile sembolize edilirdi. İşte Nemrut’a karşı ilk eylemini yapan o insan, tanrıları temsil eden tapınağa girdi, eline aldığı bir balta ile bütün putları yıktı. Baltayı da en büyük tanrıyı sembolize eden putun boynuna astı.
Bir zaman sonra insanlar o putların bulunduğu mekâna girdiklerinde ne görsünler, bütün putların kırıldığını görmesinler mi. Kim kırdı soruları sorulmaya başladı. İnsanlar olsa olsa bu eylemi Abraham yapmıştır dediler.
Nemrut ile Abraham Arasında Kopuş
Zira Abraham daha önce de yaptığı konuşmalarından, hareketlerinden o günün insanlarının hoşuna gitmeyen sözler söylemişti. O günün statüsüne karşı çıktığı biliniyordu. Aynen şimdi olduğu gibi, şimdi de birilerinin hoşuna gitmeyen konuşmaları yapanlar nasıl iyi gözlerle görülmezse, Abraham da o günün insanlarının hoşuna gitmeyen bir insan olarak tanınıyordu.
Olay Nemrut’a intikal etti. Nemrut, Abraham’a neden putlarını kırdığı sordu. Abraham, “Putları ben değil, o büyük put kırdı” demesin mi. Nemrut bu cevaba kızdı, “Sen bizimle alay mı ediyorsun? O put cansız, bu eylemi nasıl yapar?” dedi.
Abraham, Nemrut’un bu sözüne karşı, “Kralım, o put bu eylemi yapmaktan aciz ise siz neden ondan medet umarsınız?” cevabını verdi.
Efsane ile Gerçek Arasında
Artık Nemrut ile Abraham arasında köprüler atılmıştı. Nemrut’un Abraham’ı cezalandırma hikâyesini çok insan bilir. Ateşe atma, ateşin suya, odunların balığa dönüşmüş olması… Efsane.
İnsanlar efsaneleri sever. Efsaneler çoğu zaman doğruyu mecrasından saptıran sözler dizinidir. Doğru olan Abraham’ın zalim Nemrut’a karşı yeni bir sistemi geliştirmesidir.
Tek Tanrı Fikrinin Doğuşu
Abraham yeni bir anlayış geliştirir. İnsanın tanrı olmayacağını söyler. İnsanın insana kul olmaması gerektiğini söyler. Artık yeni bir fikrin yolu açılmıştır. Abraham, kralların tanrı olmayacağını, tanrının tek olduğunu, her şeyin bir tanrısı olmayacağını, insanların tanrıyı gözleriyle görmeyeceğini, elleriyle tutamayacağını, duymayacağını; ancak tanrının her şeyi gördüğünü, hiçbir şeyin onun emri dışında oluşmayacağını söyler. Tanrı insanlar gibi ne yer ne de içer. Tanrı ne doğar ne de doğurur.
Tarihçilere göre tek tanrı fikri Abraham ile bundan dört bin yıl önce doğdu.
İnananlar ve Sürgün
Abraham’ın tanrısına inananlar çoğaldı. Önce köleler inandı. Fakirler inandı. Çünkü Abraham’ın tanrısı köleleri, fakirleri koruyordu. Bu gelişmelerden rahatsız olan Nemrut, Abraham’ı topraklarından kovdu.
Denildiğine göre Abraham’ın babası Azer, Nemrut’un kardeşiydi. Azer, Nemrut’un sarayında önemli biriydi. Abraham ile Nemrut arasında çok yakın akrabalık bağı vardı. Nemrut, Abraham’ı bölgeden tecrit ederek cezalandırmayı uygun görmüş olmalı.
Abraham yerini yurdunu, akraba ve dostlarını geride bırakıp Kenan (şimdiki Filistin–İsrail) bölgesine yerleşti.
Kurban Efsanesinin Anlamı
Abraham’ın tanrısı, onun kendisine olan sadakatini ölçmek için oğlunu kurban etmesini istedi. Abraham tereddüt etmedi. Tanrı, onun sadakatinden emin olunca oğlu yerine bir koçun kurban edilmesinin yeterli olduğunu bildirdi.
Bu efsanede bir gerçek anlatılır. Esas mana, artık insanların tanrılara kurban edilmesinin yasaklandığıdır. Bu vahşet tamamen bitmemiştir; ancak Abraham ile bu geleneğe karşı bir duruşun işareti verilmiştir.
Kaynama Noktası
Esas olan ne koçtur ne de oğlun kurban edilmesidir. Esas olan, insanoğlunun bu vahşete son verme eşiğine gelmiş olmasıdır.
Su yüz dereceye ulaşmıştır.
Hikâye devam edecektir.
