Hrant Dink Vakfını’nın 2019 yılında Kayseri’de yapmayı planladığı ve “Ermeni Soykırımının” tartışılacağı “Kayseri ve Çevresi: Toplumsal, Kültürel ve Ekonomik Tarihi Konferansı”nın Kayseri Valiliği’nce yasaklanması AYM tarafından ihlal sayıldı.
Hrant Dink Vakıf’ı 18-19 Ekim 2019 tarihlerinde Kayseri’de “Kayseri ve Çevresi: Toplumsal, Ekonomik ve Kültürel Değişimin 100 Yılı, 1850-1950” konulu bir konferans düzenlemek istedi. Konferansa Türkiye başta olmak üzere Amerika, Fransa, Yunanistan ve Ermenistan’dan yirmiden bilim insanının konuşmacı kabul eden vakıf, Konferans gerçekleştirmek Kayseri valiliğine yaptığı başvuru ise kabul edilmeyerek konferans yasaklandı. Valilik yasağı açıklamasında şu ifadelere yer verildi: “Konferansın Vakıf amaçlarına uygun olmadığı bu nedenle kamu güvenliğine ve suç işleneceğine dair açık ve yakın tehlikeleri ortaya çıkaracağı değerlendirilmiştir. Düzenlenmek istenilen panel-konferansı ilimiz sınırları içerisinde sair yer ve zamanlarda yapılmasının YASAKLANMASI.”
VAKIF: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL EDİLDİ
Vakıf yasağın iptali istemiyle 20 Kasım 2020 tarihinde yasaklama işleminin iptali talebiyle Kayseri 2. İdare Mahkemesine (İdare Mahkemesi) başvuru yaptı. Vakıf başvuruda, “planlanan konferansın vakfın amacına uygun olduğunu, etkinliğin2911 sayılı Kanun’daki “istisnalar” kapsamında olup anılan Kanun hükümlerine tabi olmadığını, yasaklama gerekçesinde yer alan konunun sunum yapılacak başlıklar arasında yer almamaktadır. Ayrıca yasaklamaya dayanak konu başlığının bilimsel bir toplantıda tartışılmasının kamu düzenini ne şekilde tehlikeye düşüreceğinin idarece somut olarak ortaya konulmamıştır. Amaç, yetki ve sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olan süresiz yasaklama kararı ile Vakfın Anayasa ve yasalarla güvence altına alınan haklarının kullanılamaz hâle getirildiğini ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiği ortadır.”
“KONFERANS KAMU DÜZENİNİ BOZAR”
İdare Mahkemesi yapılan başvuruyu red ederek gerekçeli karar kısmında şu ifadeler kullanıldı: “Konferansın konu başlıklarının kamu güvenliğine ve suç işleneceğine dair açık ve yakın tehlikeleri ortaya çıkaracağı yönünden; katliam ve soykırım isnatları ile yapılacak konferansın, gerek konferans öncesi ve esnasında gerekse konferans sonrasında hazırlanacak sonuç bildirgesinin kamuoyuna yansıması sonrasında şiddet olaylarına sebebiyet vermesinin olası olduğu, bu yönüyle kamu düzeni ve genel sağlığının bozulabileceği, gerek toplumun, gerekse konferans katılımcılarının korunması amacıyla ve yasal düzenlemelerin tanıdığı yetki çerçevesinde davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde, bu gerekçe yönünden de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.”
Vakıf davanın reddine ilişkin karara karşı istinaf talebinde bulunmuştur. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi 19 Mart 2021 tarihinde istinaf başvurusuna konu mahkeme kararının kaldırılması nedeni bulunmadığından istinaf talebini kesin olarak reddetti.
VALİLİK VAKFIN KARARLARINI DEĞERLENDİREMEZ
Vakıf bunun üzerine gerçekleştirilmesi planlanan bir etkinliğin hukuka aykırı olarak yasaklanmasının Vakfın toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle AYM’ye başvuru yaptı. Başvuruyu değerlendiren AYM, “idarenin çoğulcu ve katılımcı demokrasinin gereği olarak başvurucu Vakfın belirleyeceği toplanma konusuna ilişkin sınırlama getiremeyeceği açıktır. Anayasal örgütlerin hangi amaçlarla ve ne tür kararlar alabileceği yahut hangi faaliyetleri yapabileceklerini değerlendirmek idarenin ya da mahkemelerin görevi olamaz. Aksine bir yaklaşımla dernekler, vakıflar, sendikalar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının meşru faaliyetlerine yapılan müdahalelerin örgütlenme özgürlüğüne zarar vereceği açıktır.”
RAHATSIZLIK VERSE DE TARTIŞILMALI
AYM kararının devamında, “Nitekim gerçeğin ancak düşüncelerin serbestçe ifade edilebildiği ve tartışılabildiği bir ortamda ortaya çıkabileceğini gözeten Anayasa Mahkemesi, kararlarında devlet yetkililerini veya toplumun bir bölümünü rahatsız eden düşüncelerin demokratik bir toplum için şart olan çoğulculuk, hoşgörü ve açık fikirliliğin gereklerinden olduğunu bir çok kez teyit etmiş; siyasal ve kamusal meseleler olduğunda hakka yönelik müdahalelerin daha dar yorumlanması gerektiğini vurgulamıştır.”
AYM: Toplantı gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı İhlal edildi
AYM, “Sonuç olarak somut olayın koşullarında başvurucu Vakfın düzenleyeceği konferansın yasaklanmasının zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik ve demokratik bir toplumda gerekli olduğunun ilgili ve yeterli gerekçelerle ortaya konulmadığı değerlendirilmiştir. Açıklanan gerekçelerle ifade özgürlüğü bağlamında Anayasa’nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. Bu bağlamda Anayasa’nın 34. maddesinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının İhlal edildiğine. Kararın bir örneğinin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Kayseri 2. İdare Mahkemesine Gönderilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir.” dedi.
