Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, önceki gün TV100’e yaptığı açıklamada “Arkeolojinin altın çağını başlatıyoruz” diyerek bir motto oluşturduklarını ve Türk kazı tarihinde son 60 yılda yapılan iş kadar işi, 4 yılda yapacaklarını söyledi.
Kazı süreçlerinin 4 yıla sıkıştırılması övgüyle bahsedilecek bir şey olmadığı gibi ülkedeki kültürel miraslara verdikleri zararlar da ortada. Uzmanlar, arkeolojik kazıların titizlik gerektiren ve korumayı önceleyen bir işlevinin olması gerektiğine vurgu yaparak, kazı süresinin kısaltılmasının alanları şantiyeye çevirebileceğini söylüyor.
Özellikle de restorasyon çalışmalarında yapılan büyük hatalar bir utanç olarak karşımızda dururken, Türkiye’deki arkeolojik kazı alanlarının bazıları da harabeye dönmüş durumda. Bu durumda altın çağı konuşmadan önce hesap vermek gerekmez mi diye sormak geçiyor içimden…
Mesela harabeye dönen alanlara en çarpıcı örnek, Zonguldak Çaycuma Kadıoğlu Mozaikleri. Arkeolog Selahattin Aydın, Temmuz 2023’te X hesabından yaptığı paylaşımda müziklerin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu uyarısını yapmıştı. Aydın’ın paylaşımı şöyleydi:
“Zonguldak, Kadıoğlu Köyü’nde harikulade Roma Dönemi mozaikleri yok oluyor. Yıllardır üstü kapalı olarak beklediği için mozaikler alttan nemlenerek patlamış ve hızla dağılmaktadır. Alan artık bitki örtüsünden de belli olmuyor. Bir an önce bekleyen proje yapılmalı.”
Bakanlık, arkeolojiye ‘bilim’ değil de bir ‘iş’ olarak baktığı sürece, zannediyorum telafisi zor hatalar yapılmaya devam edilecek. Ersoy’un “altın çağ” ile kast ettiği bu “işe” gönderme olsa gerek.
Mesela, günlerdir konuştuğumuz Ayasofya’nın yarı müzeye çevrilmesi meselesi. Ziyaretçi girişi kapısına takılan kepenk, yerli turistlerden de alınan 25 euroluk ücret (üst kat için), alt katın yalnızca namaz vakitlerinde yabancı turistlere açılması ve üst kata yapılan laminat parkeler… Günlerce konuştuğumuz ve konuşmaya devam edeceğimiz skandallardı bunlar.
Peki, Ayasofya’nın yarı müzeye çevrilmesi faaliyetini ve işletmesini hangi şirket üstlenmiş dersiniz?
Gazeteci Nevşin Mengü’nün YouTube yayınında aktardığına göre, elbette ki yabancıya verilmemiş bir ihale söz konusu(!) Mengü, bu şirketin DEM Müzecilik ve Turizm İşletmeleri A.Ş. olduğunu açıklarken, şirketin ortaklarından Uğur Esin’in eşi Tuğba Esin’in, bakan Ersoy’un kardeşinin karısının kız kardeşi olduğunu söyledi.
Ve bu şirket yalnızca Ayasofya değil, Efes deneyim Müzesi’ni de hayata geçirmiş. Bu yıl ise Pamukkale Deneyim Müzesi ile Kapadokya Deneyim Müzesi’ni tamamlamayı planlıyor.
Nasıl ama?
Şimdi bu tabloya bakıldığında arkeolojinin veya kültürel mirasların değil de daha çok bakan ve çevresinin “altın çağını” başlattıklarını söylemek abartı olmaz sanırım.
