İhsan BİRGÜL- Doğubeyazıt ve Diyadin ilçeleri Ağrı’nın kendine has özellikleri olan iki ilçesi. Doğubeyazıt; ticari, politik ve kültürel kimliği ile her zaman konuşulurken, Diyadin; politik kimliği ile birlikte bünyesinde barındırdığı yer altı ve yerüstü zenginliklerine rağmen en yoksul ve en geri kalmış ilçelerden biri olma özelliğine sahip.
Doğubeyazıt, bir önceki dönem HDP’den seçildikten sonra partisi ile yaşadığı sorunlardan dolayı bağımsıza geçen Yıldız Acar tarafından yönetilirken, Diyadin ise daha önce atanan kayyumun yerine gelen başka bir kayyum tarafından yönetiliyordu.
31 Mart yerel seçimlerinde DEM Parti iki ilçe belediyesini tekrar kazandı. Doğubeyazıt’ta Kenan Alkan ve Aygül Aşan ile yönetimi devralan DEM Parti’nin Diyadin belediye eş başkanları ise Adnan Doğan ve Hayat Zorbay.
Mevcut eş başkanlardan Kenan Alkan uzun yıllar yaptığı belediye meclis üyeliği ve il genel meclisi başkanlığı tecrübesi ile yerel yönetimlerde iddialarını dile getirirken, Adnan Doğan ise kamudan gelmenin verdiği işleyiş hakimiyeti ve tecrübesi ile ilçesini yönetmek istediğine vurgu yaptı.
İki ilçenin de yıllardır bitmeyen, adeta kangren haline gelmiş; yol, su ve altyapı sorunları mevcut. İki ilçe de neredeyse yüz yıllık belediye statüsüne sahip iken, belli bir kesimleri hala da bir köyü andıracak durumda. Günün belirli saatlerinde akan içme suları, kırık dökük ve çamurlu yollar, kanalizasyonları olmayan mahalleler gibi başat sorunlar ile birlikte daha onlarca sorun adeta bu ilçelerin kaderi halinde.
Bizler de Munzur Press olarak iki eş başkana hem nasıl bir belediye devraldıklarını, hem ilk üç ayda yaptıkları çalışmaları hem de kışa girmeden tamamlamak istedikleri projelerini sorduk.
“BOŞA HARCANAN PARALARIN ÖNÜNÜ KESİYORUZ”
Borçla devraldıkları belediyede daha önce yapılan hizmetlerin yerli yerinde olmamasından dolayı kendilerine ikinci bir külfetin çıktığını söyleyen Doğubayazıt belediye eş başkanı Kenan Alkan, buna rağmen şeffaflık ve hizmetten vazgeçmeyeceklerini de belirtti. Alkan sözlerini şu şekilde sürdürdü:
“Aslında buraya geldiğimiz zaman birçok şeyin bilincindeydik. Nasıl bir tablo ile karşılaşacağımızı tahmin ediyorduk. Biz sadece mevcutta 101 milyon olduğunu düşündüğümüz bir borçla devraldık burayı. Ama peyderpey farklı farklı şekillerde borçlar çıktı. Sonuçta esas aldığımız o da değil. Yıllardır, özellikle son 2 yılda yapılan çalışmalara ciddi bir meblağ ödenmiş. Asfalta 91 milyon ödenmiş, kilitli parke taşına hemen hemen onun kadar para ödenmiş. Bunlar yapılırken bu noktada hizmet olarak halka sunulması gerekirken bu kadar paranın boşa gittiğini görmek bizi gerçekten şaşırttı. Çünkü yapılan asfaltların bir çoğu zaten çöktü. Asfalt namına herhangi bir şey kalmadı. Dolayısıyla kamuya ait paralar bir şekilde hizmet adı altında verildi ama o hizmeti halk görmedi. Bizim üzerimizdeki en büyük yük geçmiş yıllarda yapılan hizmetlerin yerli yerinde olmaması ve onların yani hizmetlerin bu dönem bizim üzerimize ciddi bir maliyet teşkil etmesi oldu.
Belediyeyi devraldığımız zaman çok yüklü bir personel bütçesi ile karşılaştık. Normal koşullarda 31 Aralık’a kadar bütçenin %30’u personelin gideri iken seçimlerin yaklaştığı dönemde %63’e kadar çıkmış. O anlamıyla biz şu anda yüzde 33/34 bandında bir bütçe ile hizmet vermeye çalışıyoruz. Nasıl bir belediye devraldığımızı bütün memleket biliyor. Herhangi bir gelirimiz yok bu noktada. Ama biz şunu başta da söylemiştik; geldiğimiz zaman Doğubeyazıt belediyesindeki DEM Parti’li yönetimin her noktada şeffaf olacağını söylemiştik. Herhangi bir gelirimiz olmamasına rağmen biz giderleri haddinden fazla kıstık. Bütçede diyelimki ilk üç ayda sonraki ilk 3 ay arasındaki farkta yüzde 42’lik bir meblağ söz konusu. Geçmiş dönemde bizden önceki dönem ilk 3 ayda 56 milyon harcanırken biz sadece 24 milyon küsür harcamışız. Bu da ciddi bir oran. Arta kalan, sağa sola boşa harcanan paraların önünü kestiğimiz zaman bize ciddi bir gelir kaynağı olur”.
“KENDİMİZ ÜRETECEĞİZ”
Müteahhitlere verilecek yüzde 25’lik ihale ücretin belediyede kalması için sahti kaplama işini kendilerinin yaptığına dikkat çeken Alkan, bundan elde edilecek gelirin nereye harcanacağına dair şöyle konuştu: “Belediyeyi aldığımızda zaten bize bırakılan ya da yarım bırakılan hiçbir proje yoktu. Geldiğimizde bizde sıfırdan başlama gibi bir zorunluluk vardı. Takdir ederseniz ihale safhasıdır, projeleri hazırlama ve yürütme safhasıdır, ciddi bir zaman alıyor. Biz geldiğimizde bugüne kadar kimsenin yapmadığını yaptık. Örneğin; belediyeler genelde her işini ihaleye verirdi. Biz sahti kaplama işine başladık, yollarımızı daha dayanıklı hale getirmek için. 3 tane mahallemiz bitti diğer mahallelerde peyderpey yapmaya başladık. Bunu yaparken bütün malzemeleri dışarıdan aldık ama biz bunun işçiliğini belediyenin imkanları, araç gereçleriyle yaptık. Belediyenin personelleri ve emekçileri ile beraber bu işin üstesinden gelmeye çalışıyoruz. Sonuçta oradan belli bir şekilde kısmaya gitmek gerekiyor. Bizim sağa sola verecek fazla bir paramız yok, aslında hiç paramız yok. Halkın parasının halka gitmesi gerekiyor. Bu noktada biz müteahhitlere düşman değiliz ama müteahhitin ihaleden alacağı %25, %30’luk ücretin belediyede kalması için kendimiz çalışıyoruz. Biz o parayı kimseye verme taraftarı değiliz. Bu paralarla 10, 20 kilometre yol yapabilelim diyoruz. Yine birkaç mahallemizdeki yıllardan beri olmayan kanalizasyonları döşedik. Her mahallede aslında bu eksiklikler ve bu anlamda şehri bir bütün bir sorundan kurtardık diyemeyiz. Dediğim gibi bu ayın 22’sinde kanalizasyon ihalemiz var. Bununla bunu sorunu gidermeyi düşünüyoruz”
“ÇOCUKLARIMIZI ÇAMURDAN KURTARACAĞIZ”
Şehrin girişinin şehrin adeta aynası olduğuna vurgu yapan Alkan, Doğubeyazıt şehir giriş yolu için “Geçenlerde asfalt ihalemiz başladı. Bizler kışa kadarki olan zaman dilimi içerisinde birçok yolu yapacağız. Önceliği de Doğubeyazıt girişine verdik. Doğubeyazıt girişi gerçekten 20 yıldır kangren olmuş bir şey. Yani YİBO’nun Ehmedê Xanî Parkı’na kadar olan bölümü sürekli harabe şeklinde. Halkımızın da turistlerin de bizden beklentisi budur. En azından iyi bir şehir girişi olsun. Şehrin girişi bir nevi ayna vasfı taşır. Şehrin girişinde hiç doğru dürüst bir şey yok. Biz önceliğimizi oraya verdik. Oraya yakın okullar var sonuçta. 4 bin 5 bin tane çocuğumuz orada okuyor. Onların ayağını da çamurdan kurtarma konusunda ciddi çalışmalarımız var” dedi.
ÇEVRE TEMİZLİĞİ İÇİN DUYARLILIK ÇAĞRISI
Çevre temizliği konusunda halkın talepleri doğrultusunda kendi alanlarında olmamasına birçok yerin temizliğini de yaptıklarını belirten Alkan, bu konuda halktan ve bakanlıktan da duyarlılık bekliyor. Alkan temizlik sorununa da şu sözlerle dikkat çekti:
“Şehrimizde aslında bilinçli bir şekilde davranıldığında hiçbir sorunun olmayacağını düşündüğümüz bir temizlik sorunu vardır. Bu anlamda şerhin dört bir tarafına tekrardan çöp konteynerleri, geri dönüşümle alakalı çöp kutuları bıraktık. O noktada biraz sıkıntılarımız var. Bu konuda esnafımız ve halkımızın da dikkat etmesi gerekiyor. En çok tartışılan noktalardan biri de Ehmedê Xanî Türbesi ve İshak Paşa Sarayı çevresi temizliği. Bu konuda şunu belirteyim oranın belediye ile uzaktan yakından bir alakası yok ama oranın içme suyundan tutun çöpüne kadar herkes belediyeden bir şey bekliyor. Biz kendi üzerimize düşeni işimiz olmamasına rağmen yapıyoruz. Kampanyalar düzenledik. Her seferinde sağolsun arkadaşlarımız, halk ve sivil toplum örgütleri ile beraber buraların çevre temizliğini yaptık. Dediğim gibi eksik kalıyor, bu yetmiyor. Bunun üstesinden sadece belediye gelemez Orada bize ait olan sadece ve sadece Ehmedê Xanî Türbesi’nin kendisidir. Ama her ne hikmetse onun üzerinde de herhangi bir yetkimiz yok. Çünkü orası sit alanı. Oraya en ufak herhangi bir yatırım yapmak istediğimizde kültür bakanlığına takılıyoruz. Bakanlıktan izin almadan oraya bir çivi bile çakamayacağımızı buradan halkımıza duyurmak isteriz”.
“BORÇ VE İMKANSIZLIKLAR BAHANEMİZ OLMAYACAK”
Başka kurumlara devredilen belediye taşınmazlarının ve 116 milyonluk borcun hizmet götürme konusunda kendilerine bahane olmayacağını söyleyen Diyadin belediye eş başkanı Adnan Doğan: “Biz 116 milyon borç ile taşınmazlarının devredildiği bir belediyeyi devraldık. Bunun için tabii ki hukuki süreçleri başlattık. Ama 116 milyonluk bir borç bizim bahanemiz olmayacak biz yine ilk günkü gibi hizmet aşkıyla geldik ve bu böyle de devam edecek” sözleriyle hizmetteki ısrarlarını dile getirdi.
“HİZMET İÇİN BORÇLANMAKTAN KORKMAYACAĞIZ”
Şu an Diyadin’de faaliyetlerde bulunan DSİ ve TEDAŞ benzeri kurumlarla ortaklaşarak hareket ettiklerini söyleyen Doğan, hedeflerinin yolsuz mahalle, altyapısız evin olmadığı bir Diyadin olduğunu da ekleyerek şöyle konuştu:
“Daha önce ihalesi yapılmış olan su sayaçlarını bağlama ihalesi ve parke taşı döşeme ihalelerini zaten geldiğimiz gibi başlattık. Yolu olmayan bir Diyadin’i devraldığımız için bir an önce bunları başlatmamız gerekiyordu Bunun dışında doğalgaz bu yıl Diyadin’e girdi ve aynı zamanda DSİ’nin yapmış olduğu bir kanal var. TEDAŞ’ın dileklerini yer altına çekme gibi bir projeleri vardı. Bunların yol açtığı şehir içi bakım ve onarım faaliyetleri var.. Bunlarla organize bir şekilde çalışıyoruz +ki zaten Diyadin için kim ne yapıyorsa yanındayız- elimizden geleni yapıyoruz. Onlarla ortaklaşarak güzel işler yapacağımızı düşünüyoruz. Nitekim şu anda Diyadin delik deşik durumda, sözünü ettiğimiz kurumların çalışmalarından dolayı. Bütün bu altyapısının bittiği yerlerde biz onların peşi sıra yollarımızı yaparak devam ediyoruz.
Ayrıca Diyadin’in üst kısımlarında bütün mahallelerimizde neredeyse altyapı eksikliği var. Yani yaklaşık olarak Diyadin’in %50’sinde altyapı sorunu var. Biz bunun için iller bankası ile görüşme halindeyiz şu anda. Yeterki kaynak ayırsınlar, kesinlikle biz bu borçlandırmadan falan korkmayacağız. Diyadin’de hedefimiz altyapısız evin kalmaması”.
“SU SORUNU TARİHE KARIŞACAK”
Diyadin’in su probleminin bu sene tarihe karışacağına dikkat çeken Doğan, eğitim ve ulaşım için de sene sonu gelmeden çeşitli planları olduğunu ifade ederek şunları söyledi:
“Bu yıl Diyadin’de su problemi kalmayacak. İnşallah kışa girmeden Diyadin’in su problemi tarihe karışacak. Altyapısını bir an önce başlatmak istiyoruz. Bu kış yetişmeme ihtimali elbette yüksek ama en azından projeyi başlatmayı düşünüyoruz. Ayrıca ana arterdeki tüm yolları da bu yıl bitirmeyi planlıyoruz.
Bunun dışında taşınmazlarımızı devraldıktan sonra eğitim alanında Diyadin gençleri için birşeyler yapmayı planlıyoruz. Yine ulaşımla ilgili hem şehiriçi hem de şehirdışı planlarımız var. Bunların tamamını değerlendireceğiz”.
