PKK’nin İsrail ile ilişkisi, yalnızca son dönem politikalarının bir sonucu değildir. Öteden beri PKK ve Türkiye sol hareketi, Filistin halkının yanında yer aldı. Filistin davasını kendi mücadelesiyle özdeşleştirdi. Bu ilişki, 1980’lerin başında Suriye denetimindeki Bekaa Vadisi’ne yerleşmeleriyle somutlaştı. Burada, Filistin Demokratik Kurtuluş Cephesi (DFLP) ve diğer sol Filistin kanatlarının kamplarında eğitim alan PKK, gerilla savaşı, propaganda, örgüt disiplini gibi temel taktikleri öğrendi.
Bekaa’daki kamplar, örgütün kurucu kadrosuna sadece askeri eğitim vermekle kalmadı; aynı zamanda enternasyonal dayanışma ve uluslararası sol hareketle bağ kurma deneyimi kazandırdı.
1982 Lübnan Savaşı: Beaufort Kalesi (Şakif Arnun) ve Direniş
1982 yılında İsrail güçleri Lübnan’a girdiğinde PKK, Beaufort Kalesi çevresinde İsrail’e karşı savaş verdi. Kale, İsrail sınırına beş kilometreden daha kısa mesafede bulunuyor ve işgalin doğrudan güzergâhı üzerindeydi. PKK, mevzilerini kararlı şekilde savundu ve İsrail’in ilerlemesini sekteye uğrattı. Yaklaşık 12 gün süren çatışmada 10 PKK’lı hayatını kaybetti. Bir o kadar sayıda (12) kişi tutsak alındı ve Güney Lübnan’daki Ensar kampına götürüldü. Serxwebun dergisinin Haziran 1982 ve Haziran 1984 sayıları, tutsakların anılarını, çizimlerini ve şiirlerini yayınladı. Dergiye göre, sorgularda Türk istihbarat görevlileri de yer aldı.
1983 yılına gelindiğinde uluslararası baskılar sonucu esir değişimleri gerçekleşti ve kamp tutsakları bir kısmı serbest bırakıldı. Bu olay örgüt hafızasında “Beaufort Kalesi Kahramanları” olarak anıldı.
PKK’nın bu direnişi, Lübnan ve Filistin halkları nezdinde büyük saygı uyandırdı. 1982 sonrası yıllarda PKK, Bekaa Vadisi ve Lübnan kamplarında eğitimlerini sürdürürken, Suriye Esad rejimi bu faaliyetleri yakından izledi ve zaman zaman lojistik destek sağladı. PKK, bu dönemde Lübnan’daki Filistinli örgütlerle ilişkilerini güçlendirdi.
O yıllarda Filistin Kurtuluş Örgütü, ağırlıklı olarak sol ve sosyalist bir kimlikle hareket ediyordu. PKK dahil uluslararası sol hareketlerle dayanışma içindeydi. Ancak 1987’den sonra İran’ın da etkisiyle Hamas gibi radikal İslami yapıların ortaya çıkması, Filistin kurtuluş mücadelesini daha çok dini bir çerçeveye çekti. Bu dönüşüm, Filistin hareketinin uluslararası alandaki sol enternasyonal kimliğini zayıflattı. Radikal İslami akımların güçlenmesine yol açtı.
Kürtler ve Filistin arasındaki dayanışma tek taraflı kaldı: Kürtler Filistin için savaşırken, bölgesel Arap liderler Saddam Hüseyin’in Kürtlere yönelik Enfal ve Halepçe katliamlarına sessiz kaldı. Kürt halkı büyük ölçüde yalnız bırakıldı. Bu yıllar, PKK’nın hem bölgesel gerçekleri hem de uluslararası dayanışmanın sınırlarını kavramasına yol açtı.
“Uluslararası Komplo” ve İsrail Faktörü
PKK kaynakları, Türkiye ile yaşanan çatışmalarda İsrail’in çoğu zaman Türkiye’nin yanında yer aldığını ve örgüte karşı dolaylı destek sağladığını öne sürdü. Örneğin, İsrail uçaklarının Kuzey Irak’taki PKK mevzilerini bombaladığı iddiaları mevcut.
1999’da Öcalan’ın yakalanmasıyla sonuçlanan süreç PKK tarafından “uluslararası komplo” olarak tanımlandı. PKK, Amerika ve İsrail’in bu komployu düzenlediğini ve Öcalan’ın CİA ve MOSSAD tarafından Türkiye’ye teslim edildiğini öne sürdü.
Günümüzde Bölgesel İstikrar ve Politika
Bugün PKK ve Abdullah Öcalan, bölgedeki Türk, Kürt ve Arap halklarının çıkarları ile genel bölgesel istikrar çerçevesinde temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Benzer şekilde Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Bahçeli’nin İsrail’e yönelik politikaları, Türkiye’nin uluslararası ilişkilerdeki stratejik önceliklerini yansıtıyor. Her iki taraf da bölgesel istikrar ve kendi çıkarlarını ön planda tutuyor.
PKK, bir tarafta “Türkiye” kimliği ve stratejisini korumaya çalışıyor, bir tarafta da Suriye başta olmak üzere bölgedeki Kürtlerin çıkarlarıyla hareket ediyor. Türkiye ise, Suriye’de HTŞ ile hareket ediyor ve Suriye Kürtlerini SDG çatısı altında her hangi bir statü kazanmasına karşı çıkıyor.
Kısacası PKK ve Türkiye özellikle Suriye politikasında İsrail konusunda birlikte hareket ederken, Suriye ve Kürtler konusunda çatışıyorlar. Ancak Türkiye’nin Suriye Kürtlerine dönük politikası belirleyici rol oynayacağını belirtmek lazım.
Türkiye Suriye Kürtlerini dışladıkça, genel olarak Kürtleri İsrail’e yakınlaştırıyor. İsrail, Türkiye’nin bu politikasından yararlanarak Kürtlerle her gün biraz daha yakın ilişki kuruyor ve bunun çalışmalarını yürütüyor.
PKK’nın İsrail karşısında mesafeli yaklaşımı ve bölgesel dayanışma önceliği günümüzde yerini varlığını koruyor. Ancak Türkiye’nin bölgesel politikaları bu “mesafe”yi olumlu veya olumsuz etkilemede belirleyici role sahip.
Türkiye, Arapları veya Kürtleri ayırmadan eşit bir politikayla bölgedeki istikrarı geliştirebilir veya bir tarafı dışlayarak çatışmaları yeniden alevlendirebilir.
Not
Beaufort Kalesi = Şakif Arnun (Arapça). Batı kaynaklarında ve Türkçe yayınlarda genellikle “Beaufort Kalesi” olarak geçmektedir.
Ensar/Ansar kampı: Güney Lübnan, Nabatiye civarında tutsakların tutulduğu merkezlerden biridir.
Hamas, resmî olarak 1987 yılında kurulmuştur. Kuruluşu, özellikle Birinci İntifada sırasında Gazze’de Filistinli Müslüman Kardeşler hareketi tarafından örgütlenmiş ve Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ) sol ve seküler yapısına alternatif olarak radikal İslami bir çizgi benimsemiştir.
Kaynakça
- Wikipedia: Israel–PKK relations
- New Lines Magazine: The Kurds Who Died for Palestine
- MERIP: The Kurdish Movement’s Relationship with the Palestinian Struggle
- Human Rights Watch: Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds
- Middle East Watch Reports: Halabja Chemical Attack (1988)
- Serxwebun Dergisi, Haziran 1982, Haziran 1984, Aralık 2017 sayıları
- Aliza Marcus, Blood and Belief: The PKK and the Kurdish Fight for Independence
- Hamdi Akkaya, araştırma notları ve röportajlar
- Mazen Safi, 2009, Beaufort Kalesi Muharebesi üzerine çevrimiçi yazı
