Çocuk felci aşısını geliştiren Jonas Salk, “Aşının patenti tüm insanlara ait” demiştir. Ne anlamlı ve bizlere ders verir nitelikte bir söz. Işıklarda uyusun…
24 Ekim 2024, Dünya Çocuk Felci (Polio) Günü nedeniyle başlıktaki soruyu yanıtlamaya çalışalım.
Poliomyelit ismiyle de bilinen çocuk felci, bulaşıcı ve ciddi bir enfeksiyondur.
Poliomyelit ve Küresel Etkisi
Poliomyelit, enterovirüslerden en çok polio virüs tip I, II ve daha az tip III’ün neden olduğu, özellikle ılıman iklim kuşağındaki gelişmekte olan ülkelerde yaygın olarak görülen, ancak tüm dünyayı da etkileyen çok önemli ve henüz bitmemiş bir enfeksiyon hastalığıdır.
1957’den beri yapılan aşılanma kampanyalarıyla dünya çapında görülme sıklığı %99 oranında azalmış olsa da hâlâ Afrika ve Asya’daki bazı ülkelerde ve aşılamanın gevşetildiği dünyanın bazı bölgelerinde gözlenmektedir. Dolayısıyla, bitti diyemeyiz.
Dünyanın nüfus olarak yüzde 15’ine sahip Afrika kıtasının, özellikle bulaşıcı hastalıklar açısından ne halde olduğunu pandemi sırasında daha iyi gördük.
Dünyanın zenginlerinin bu bölgeye nedense hiç ellerini uzatmadığını net olarak fark ettik.
Savaşlar devam etmekte ve giderek ivme kazanmış durumda.
Göç sorunu, yoksul insanları yerinden ettiği gibi birçok ülkede de demografik yapıyı alt üst etmiş durumdadır. Bulaşıcı hastalıklar kol geziyor.
Anımsanacağı gibi, Jonas Salk 12 Nisan 1955’te çocuk felci aşısını bulduğunu dünyaya duyurmuştu.
1969 yılına gelindiğinde ABD’de hastalıktan hiç kimsenin ölmediği rapor edilmiştir.
Aşının Önemi ve Güncel Durum
Bu, tıp tarihinin en büyük başarılarından biri olup, bir aşı sayesinde çocuklar artık hastalanmıyordu.
Ne güzel bir haberdi. Ama tablo böyle mi?
Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK), gün ile ilgili çok güzel bir açıklama yapmış:
“Çocuk felci (poliomyelit) ya da kısa adıyla polio, Dünya Sağlık Asamblesi’nin 1988 yılında ortadan kaldırmayı taahhüt ettiği, polio virüsünün neden olduğu, daha çok beş yaş altındaki çocukları etkileyen ve kalıcı felç yapabilen bir hastalıktır.
DSÖ Avrupa Bölgesi, 2002 yılında çocuk felcinden arınmış ilan edilmiş ve o tarihten bu yana her yıl bu statüyü korumuştur. Vahşi çocuk felci virüsü olguları, 1988’den bu yana %99’un üzerinde azalarak, 125’ten fazla endemik ülkede tahmini 350.000 vakadan 2021’de bildirildiği üzere 6 vakaya düşmüştür. Vahşi polio virüsünün üç türünden (tip 1, tip 2 ve tip 3) biri olan tip 2, 1999’da tip 3 ise 2020’de ortadan kaldırılmıştır. 2022 itibarıyla endemik vahşi polio virüsü tip 1, iki ülkede varlığını sürdürmektedir: Pakistan ve Afganistan.
Tüm çocukları bu yıkıcı hastalıktan korumaya yönelik polio aşısının önemi konusunda farkındalık yaratmak ve çocuk felcinin ortadan kaldırılmasına katkı sunan ebeveynleri, sağlık profesyonellerini ve gönüllüleri kutlamak için her yıl 24 Ekim’de Dünya Polio Günü kutlanır.”
AŞILAR YAŞAMSALDIR.
AŞILAR KORUYUCU HEKİMLİĞİN EN ÖNEMLİ ÖGESİDİR.
SAĞLIK KAMUSALDIR. DEVREDİLEMEZ.
Sağlığın alınır satılır bir meta durumuna düştüğü ülkemizde, buzdağının üstüne takılmayıp, buzdağının altına eğilmek gerekir.
Sevgiyle…
Dr. Mustafa Torun
İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı
mtorun3@gmail.com
