Ağrı’nın Diyadin ilçesinde doğan ve 722 km uzunluğa sahip Murat Nehrinin geçtiği Hamur Vadisinde nehir üstünde 2 Adet HES projesi için ÇED başvurusu yapıldı
Ağrı’nın Diyadin ilçesinde doğan ve 722 km uzunluğa sahip Murat Nehri üzerinde Koza Altın İşletmeleri‘nin yürüttüğü ‘Mollakara Altın ve Gümüş Projesi’ sahası, Murat Nehri’ne 55 metre uzaklıkta bulunuyor. Proje kapsamında dört yılda 111 Milyon ton toprak siyanürle altından ayrıştırılıp bölgede biriktirilecek, binlerce patlatma yapılacak. Murat Nehrinin başladığı yerde karşı karşıya kaldığı bu büyük tehlikeye bir yeni tehlike daha eklenilmek isteniliyor. Murat Nehrine Ağrı’da Eleşkirt yöresinden gelen kolları aldıktan sonra güneybatıya doğru akarak Malazgirt Ovası’na akıyor. Tutak ve Hamur ilçeleri arasında bulunan Hamur Vadisinde Murat Nehri üstünde 2 Hidroelektrik Santralli (HES) yapılmak isteniliyor. HES’ler için Çevresel Etki Değerlendirme(ÇED) süreci başladı. ÇED Başvuru Dosyası halkın görüşüne açıldı. Söz konusu projeye ilişkin, halkı proje hakkında bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacıyla ÇED Yönetmeliğinin 9. maddesi gereğince her iki proje için de 2 Temmuz’da Halkın Katılım Toplantısı düzenlenecek.
HES’LERİN GERİ DÖNÜŞÜMÜ OLMAYAN ZARARLARI VAR
Türkiye genelinde aktif 733 HES ve proje aşamasında bulunan 23 HES bulunuyor. Yenilenebilir bir kaynak olan sudan elektrik enerjisi elde edilmesinden dolayı HES temiz bir enerji türü olarak ele alınmakta. Ancak HES’lerin inşaat ve işletme süreçlerinde doğaya ve insanlara yönelik geri dönüşü mümkün olamayacak zararları söz konusu olmakta. Çoğu zaman inşaat dönemi boyunca dinamit patlatılarak, kum ocakları kurularak toprak ve hava kirliliğine neden olmakta. Çalışma alanında çıkan yüksek desibeldeki sesler canlı yaşamını da ciddi şekilde etkilemekte. HES’ler nehirlerdeki suyun büyük bir bölümünü kullandığından suyun akış miktarı, akış hızı, nehrin derinliği ve taban yapısı büyük ölçüde değişmekte. Bunun yanında sulama problemlerine bağlı olarak tarımsal üretim konularında gerilemeler yaşanmakta ve suyun tutulmasına bağlı olarak bölgede mikroklima etkisi hüküm sürmektedir. HES’lerin işletimi aşamasında çoğu zaman nehrin akış hızı azaldığından; suyun havalanması ve sudaki çözünmüş oksijen miktarı azalmakta. Oksijenin belirli bir değerin altına düşmesi; toplu balık ölümlerine neden olabilmekte, aynı zamanda suyun sıcaklığında önemli ölçüde değişiklikler yaratabilmekte.
4 YIL BOYUNCA İNŞAATI SÜRECEK
Murat Nehri üstünde Reis Enerji tarafından işletilmesi planlanan Yağmur Barajı ve Hidroelektrik Santrali projesi alanları Tutak İlçesi, Pınar ve Cami Mahalleleri, Bayındır, İkigözüm, Esmer ve Gültepe Köyleri sınırlarında kalmakta. Proje için 880 Milyon TL harcanması ön görülüyor. Proje kapsamında Baraj Gövdesi, Derivasyon Tüneli, Dolusavak, Cebri Boru ve Santral Binası yer almakta. Proje kapsamında kırma – eleme tesisi, hazır beton tesisi ve bitkisel toprak depolama alanları planlanıyor. Projenin inşaatının 12 ay inşaata ön hazırlık süresinden sonra 4 yıl sürmesi beklenmekte. Yağmur Barajı ve HES projesinin lisansı alındıktan sonra, lisans süresi olan 49 yıl boyunca elektrik üretimi yapacak.
HES 9 MİLYON(m2) ALANI KAPSIYOR
Şahinoğlu Madencilik Enerji Geri Dön. İnş. Tic. Ltd. Şti ise aynı bölgede Bulut Barajı ve HES için ÇED başvurusunda bulundu. Proje için 980 Milyon TL harcanması öngörülüyor. Bulut Barajı ve Hidroelektrik Santrali projesi alanları Ağrı İli, Merkez İlçe, Eğribelen Köyü, Hamur İlçesi, Yoğunhisar, Kale, Yeni, Kamışlı, Buzhane Köyleri, Tutak İlçesi, Dereköy, Palandöken, Batmış, Yukarıköşk, Çobanoba, Yayıklı, Aşağıözdek – Sincan – Murat Köyleri sınırlarında kalmakta.
Bulut Barajı ve HES projesi toplam kurulu gücü 75,00 MWm – 72,00 MWe olacağı ifade ediliyor. Proje kapsamında Bulut Barajı ve HES; Bulut Barajı, derivasyon tüneli, dolusavak, cebri boru ve santral binasından oluşacak. Bulut Barajı ve HES projesinin yıllık enerji üretimi toplam 164,804 GWh olacak.
Proje sahasında çalışmalara başlanmadan önce arazi vasıflarına göre ilgili kurumlardan gerekli izinler alınarak kiralama yapılacak. Şantiye alanı Bulut Barajı ve HES projesinin Tapulama Harici 112 bin 268(m2), Özel Mülkiyet 5 Milyon 262 bin.209(m2), Kamu Orta Malı (Mera) 4 Milyon 619 bin 566(m2), Maliye Hazinesi 148 bin 37(m2), Öngörülen Santral Sahası 9 Milyon 994 bin 192(m2) alanı kapsıyor.
GÖL ALANI ALTINDA KALACAK EVLER VAR
Her iki Projeye ilişkin Yer İnceleme Tutanaklarında şu ortak benzerlikler bulunuyor;
“-Projenin planladığı alanlarda ağaç yapısının bulunduğu
-projelerin planladığı inşaat alanına en yakın yerleşim yerlerinin 0,9 ve 0,4 km. Mesafede köy yerleşim yerlerinin bulunduğu.
-proje için kırma- eleme tesisi ve hazır beton tesisi kurulacağı
-proje işletmeye geçeceği zaman göl alanı altında kalacak evlerin bulunduğu tespit edildi”
