Dersim’in dağları, tarih boyunca nice efsaneye, direnişe ve kadim kültürlere ev sahipliği yaptı. Ama son yıllarda, bu dağlar bir başka türle tanışıyor: Avrupa’dan ithal, “modern göçmen entelektüel” tipiyle. O siyah çapraz çantaya fazla takılmayın; zira o çanta sadece bir eşya değil, bir kimlik beyanı. Ayağındaki sade, rahat sandalet ise toprağa biraz düşünsel bir zarafet, biraz da stil katmak için seçilmiş. Avrupa’nın serin entelektüel havasını Dersim’in dağlarına taşıyan bir çeşit “doğa estetiği” diyelim.
Bu yeni aydın tipi, çoğunlukla İstanbul ya da Berlin kafelerinde doğa, kültür ve tarih üzerine uzun uzun fikir yürüttükten sonra soluğu Dersim’in dağlarında alır. Ama ardından mutlaka şu derin ve vicdani soruyu da sorar: “Peki ya karbon ayak izimiz?”. Evet, doğaya saygı konusunda oldukça hassastırlar; çünkü bu yaşam tarzı uçak biletleri, organik kahveler ve vegan atıştırmalıklarla örülü bir etik sorumluluğu da beraberinde getirir.
İşin ironik tarafı ise şu: Bu “alternatif sanatçılar” bir yandan Instagram’da dağ manzaraları önünde meditasyon pozları verirken, diğer yandan “yerel kültüre duyarlılık” mesajları paylaşırlar. “Ben buraya zarar vermem, ben doğayla uyum içindeyim,” derken, binlerce kilometre yol katetmişlerdir. Ellerinde geri dönüştürülmüş defterler, çevre dostu kalemler ve tabii ki o meşhur siyah çapraz çantaları… Dersim’in köylüsü hâlâ anlam veremez: “Bu çanta niye bu kadar önemli abi?”
Aslında hikâye tam da burada başlar. Modern entelektüel, karbon ayak izini ölçmekle meşgulken, Dersim’in doğasına bıraktığı sosyal ve kültürel izler çok daha görünür kalır. Bir yandan “doğaya saygı”yı savunurken, diğer yandan sosyal medyada görünürlüğünü artırma çabasıyla her adımı belgeleyen bir profil çizer. Entelektüellik, çevre duyarlılığı ve stil sahibi görünmek arasında kurduğu bu denge, aslında tam bir günümüz paradoksudur.
Çapraz Çanta, Sandalet ve Karbon Ayak İzi
Ve işin en ilginç tarafı şu: Ne zaman biri “karbon ayak izimizi düşünelim” dese, diğerleri hızla o siyah çapraz çantayı takıp, sade sandaletleri giyip, yeni bir doğa yürüyüşüne başlar. Dersim’in dağlarında sessizce ama istikrarlı bir moda akımı doğuyor: “Entelektüel karbon ayak izi hafifliği.” Herkese hayırlı olsun!
Siz o siyah çapraz çantaya takılmayın. Çünkü o çanta, aslında entelektüel kimliğin bir simgesi. Ayağındaki sade ve havadar sandalet ise, toprağa biraz düşünsel şıklık, biraz da estetik bir duyarlılık getirmek için seçilmiştir. Hani Avrupa’nın serin entelektüel havasını Dersim’in dağlarına taşıyan bir tarz göstergesi diyelim.
